{"id":50,"date":"2021-12-22T23:45:27","date_gmt":"2021-12-22T22:45:27","guid":{"rendered":"https:\/\/agak-leksbalcer.web.amu.edu.pl\/leksykon-english\/"},"modified":"2021-12-29T14:49:39","modified_gmt":"2021-12-29T13:49:39","slug":"leksykon-english","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?lang=en","title":{"rendered":"Glossary"},"content":{"rendered":"<div id=\"lipsum\"><div class=\"wpg-list-wrapper wpg-list-wrapper-template-alphabet\">\n<form role=\"search\" method=\"get\" class=\"search-form\" action=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/\">\n  <div class=\"input-group stylish-input-group\">\n\t<label class=\"label-search\">\n\t\t<span class=\"screen-reader-text\">Wyszukaj: <\/span>\n\t\t<input class=\"form-control search-field\" type=\"text\" placeholder=\"Szukaj ...\" value=\"\" name=\"s\" \/>\n\t<\/label>\n\t\n\t<span class=\"input-group-addon\">\n\t\t<button type=\"submit\" class=\"search-button\" value=\"Szukaj\"><i class=\"fal fa-search\"><\/i><\/button>\n\t<\/span>\n\t<span class=\"input-group-addon\">\n\t\t<button class=\"patricia-search-close\"><i class=\"fal fa-times\"><\/i><\/button>\n\t<\/span>\n  <\/div>\n<\/form><div class=\"wpg-list-filter-container\"><div class=\"wpg-list-filter\"><span class=\"wpg-list-filter-row\"><a class=\" filter active\" data-filter=\"all\">Wszystko<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-0-9\">0-9<\/a><a class=\" filter\" data-filter=\".wpg-filter-a\">A<\/a><a class=\" filter\" data-filter=\".wpg-filter-b\">B<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-c\">C<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-d\">D<\/a><a class=\" filter\" data-filter=\".wpg-filter-e\">E<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-f\">F<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-g\">G<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-h\">H<\/a><a class=\" filter\" data-filter=\".wpg-filter-i\">I<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-j\">J<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-k\">K<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-l\">L<\/a><a class=\" filter\" data-filter=\".wpg-filter-m\">M<\/a><a class=\" filter\" data-filter=\".wpg-filter-n\">N<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-o\">O<\/a><a class=\" filter\" data-filter=\".wpg-filter-p\">P<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-q\">Q<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-r\">R<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-s\">S<\/a><a class=\" filter\" data-filter=\".wpg-filter-t\">T<\/a><a class=\" filter\" data-filter=\".wpg-filter-u\">U<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-v\">V<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-w\">W<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-x\">X<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-y\">Y<\/a><a class=\" filter-disable\" data-filter=\".wpg-filter-z\">Z<\/a><\/span><\/div><\/div><div class=\"wpg-list wpg-list-template-three-column\"><div class=\"wpg-list-block wpg-filter-a mix\" data-filter-base=\"a\"><h3 class=\"wpg-list-block-heading\">A<\/h3><ul class=\"wpg-list-items\"><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;angloj\u0119zyczna wersja has\u0142a &#8222;autor wewn\u0119trzny&#8221;&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;has\u0142o w przygotowaniu&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=anglojezyczna-wersja-hasla-autor-wewnetrzny&amp;lang=en&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=anglojezyczna-wersja-hasla-autor-wewnetrzny&#038;lang=en\" >angloj\u0119zyczna wersja has\u0142a &#8222;autor wewn\u0119trzny&#8221;<\/a><\/li><\/ul><\/div><div class=\"wpg-list-block wpg-filter-b mix\" data-filter-base=\"b\"><h3 class=\"wpg-list-block-heading\">B<\/h3><ul class=\"wpg-list-items\"><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;bezgraniczna pojemno\u015b\u0107 tematu&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;Bezgraniczna pojemno\u015b\u0107 tematu \u2013 jest charakterystyczn\u0105 cech\u0105 dorobku autorskiego niekt\u00f3rych tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy, w przeciwie\u0144stwie do artyst\u00f3w dr\u0105\u017c\u0105cych jedynie okre\u015blone pola tematyczne, mog\u0105 wypowiada\u0107 si\u0119 na dowolny temat (osobisty, polityczny, obyczajowy, kosmogoniczny\u2026) poddaj\u0105c go estetycznemu kszta\u0142towaniu. O ile jednak \u2013 w planie poetyki \u2013 nie istnieje tutaj \u017cadne ograniczenie i utw\u00f3r mo\u017ce przedstawia\u0107 dowoln\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 koncypowan\u0105 przez autora (z przekraczaniem w\u0142asnej temporalno\u015bci w projekcjach fantastycznych) to \u2013 w planie etyki osobistej \u2013 tematyka zostaje poddana limitacji. Tym samym dope\u0142nieniem czy raczej awersem bezgranicznej pojemno\u015bci tematycznej, jest temat zakazany. Zakaz mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zany z odczut\u0105 traum\u0105, poczuciem wstydu itp., czyli jego pod\u0142o\u017ce&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=bezgraniczna-pojemnosc-tematu&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=bezgraniczna-pojemnosc-tematu&#038;lang=pl\" >bezgraniczna pojemno\u015b\u0107 tematu<\/a><\/li><\/ul><\/div><div class=\"wpg-list-block wpg-filter-e mix\" data-filter-base=\"e\"><h3 class=\"wpg-list-block-heading\">E<\/h3><ul class=\"wpg-list-items\"><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;eksperyment literaturoznawczy&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;Eksperyment literaturoznawczy (ang. literary research experiment; ros. \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440o\u0432\u0435\u0434\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439\u00a0\u00a0\u044d\u043a\u0441\u043f\u0435\u0440\u0438\u043c\u0435\u043d\u0442) \u2013 poj\u0119cie zaproponowane przez EB w tomie prac ofiarowanych W\u0142odzimierzowi Boleckiemu z okazji jubileuszu 65-lecia urodzin. Istot\u0105 eksperymentu literaturoznawczego wg EB jest jego hipotetyczno\u015b\u0107, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce \u201ewyniki tych dzia\u0142a\u0144, podobnie jak rezultaty eksperyment\u00f3w biologicznych, teatralnych czy ustrojowych nie maj\u0105 mocy werdykt\u00f3w ostatecznych\u201d (Balcerzan 2017: 33). Wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c odmiany literaturoznawczych eksperyment\u00f3w modyfikuj\u0105cych postrzeganie proces\u00f3w historycznoliterackich, EB opiera si\u0119 na typologii transformacji przek\u0142adowych (redukcja, inwersja, substytucja, amplifikacja) om\u00f3wionej przeze\u0144 w artykule Poetyka przek\u0142adu artystycznego (Balcerzan 1998: ) z roku 1968, a zapo\u017cyczonej z pracy ukrai\u0144skiego lingwisty, t\u0142umacza i teoretyka przek\u0142adu Wiktora Kopti\u0142owa (Kopti\u0142ow 1962:&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=eksperyment-literaturoznawczy&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=eksperyment-literaturoznawczy&#038;lang=pl\" >eksperyment literaturoznawczy<\/a><\/li><\/ul><\/div><div class=\"wpg-list-block wpg-filter-i mix\" data-filter-base=\"i\"><h3 class=\"wpg-list-block-heading\">I<\/h3><ul class=\"wpg-list-items\"><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;intertekstualno\u015b\u0107 wewn\u0119trzna&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;Intertekstualno\u015b\u0107 wewn\u0119trzna \u2013 typ odniesie\u0144 i powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzytekstowych, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 w obr\u0119bie tw\u00f3rczo\u015bci jednego autora\/autorki. Intertekstualno\u015b\u0107 wewn\u0119trzna odnosi si\u0119 do relacji o charakterze diachronicznym, zachodz\u0105cych \u201emi\u0119dzy tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 a przesz\u0142o\u015bci\u0105 autorsk\u0105 \u2013 danego pisarza\u201d [Balcerzan 2013a: 259]. W opozycji do intertekstualno\u015bci wewn\u0119trznej EB wyr\u00f3\u017cnia intertekstualno\u015b\u0107 zewn\u0119trzn\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 odwo\u0142ania do utwor\u00f3w cudzych, obie ustanawiaj\u0105c sk\u0142adowymi tzw. szeregu intertekstualnego, kt\u00f3ry nale\u017cy, obok innych szereg\u00f3w, wyr\u00f3\u017cni\u0107 w polu autorecepcji [Balcerzan 2013b: 171-173]. Przejawami intertekstualno\u015bci wewn\u0119trznej mog\u0105 by\u0107 m.in. autoparafrazy, autocytaty, autorewizje, autorewindykacje literackie,\u00a0 przy czym nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce intertekstualno\u015b\u0107 wewn\u0119trzna obejmuje zar\u00f3wno bezpo\u015brednie, jak i mniej wyeksponowane odwo\u0142ania do wcze\u015bniejszych koncept\u00f3w i motyw\u00f3w w\u0142a\u015bciwych&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=intertekstualnosc-wewnetrzna&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=intertekstualnosc-wewnetrzna&#038;lang=pl\" >intertekstualno\u015b\u0107 wewn\u0119trzna<\/a><\/li><\/ul><\/div><div class=\"wpg-list-block wpg-filter-m mix\" data-filter-base=\"m\"><h3 class=\"wpg-list-block-heading\">M<\/h3><ul class=\"wpg-list-items\"><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;metafory, kt\u00f3re \u201ewiedz\u0105\u201d, czym jest t\u0142umaczenie&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;Metafory, kt\u00f3re \u201ewiedz\u0105\u201d, czym jest t\u0142umaczenie \u2013 inaczej: metafory translatologiczne lub obrazowe uj\u0119cia translacji; terminy zaprezentowane przez EB w artykule Metafory, kt\u00f3re \u201ewiedz\u0105\u201d, czym jest t\u0142umaczenie (2005). Punkt wyj\u015bcia do rozwa\u017ca\u0144 badacza stanowi refleksja, \u017ce w wielu wypowiedziach na temat sztuki przek\u0142adu, zar\u00f3wno w tych najdawniejszych, jak i wsp\u00f3\u0142czesnych, terminy fachowe przeplataj\u0105 si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi tropami stylistycznymi, szczeg\u00f3lnie metaforami, \u0142\u0105cz\u0105c w ten spos\u00f3b dwa porz\u0105dki hermeneutyczne. Z czterech mo\u017cliwych wariant\u00f3w: 1) termin wyja\u015bniany za pomoc\u0105 innych termin\u00f3w; 2) metafora wyja\u015bniana za pomoc\u0105 innych metafor; 3) termin wyja\u015bniany za pomoc\u0105 metafor(-ry); 4) metafora wyja\u015bniana za pomoc\u0105 termin\u00f3w(-nu), uwag\u0119 EB przykuwa trzeci&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=metafory-ktore-wiedza-czym-jest-tlumaczenie&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=metafory-ktore-wiedza-czym-jest-tlumaczenie&#038;lang=pl\" >metafory, kt\u00f3re \u201ewiedz\u0105\u201d, czym jest t\u0142umaczenie<\/a><\/li><\/ul><\/div><div class=\"wpg-list-block wpg-filter-n mix\" data-filter-base=\"n\"><h3 class=\"wpg-list-block-heading\">N<\/h3><ul class=\"wpg-list-items\"><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;nieprzek\u0142ad&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;Nieprzek\u0142ad \u2013 termin utworzony za pomoc\u0105 negacji s\u0142owotw\u00f3rczej (\u017burowski 2006: 225) na podobie\u0144stwo licznych rzeczownik\u00f3w z przedrostkiem nie- (w innych j\u0119zykach np. non-, \u043d\u0435-, im-, ir-, un-, nicht- itd.) wyst\u0119puj\u0105cych w polszczy\u017anie potocznej, naukowej i literackiej. Dyskurs humanistyki oraz nauki obfituje w tego rodzaju terminy, przy czym mog\u0105 by\u0107 one j\u0119zykowo oswojone (np. niebyt, nieokre\u015blono\u015b\u0107, nietolerancja, nie\u015bwiadomo\u015b\u0107) lub odczuwane jako nacechowane stylistycznie neologizmy. Do tej ostatniej kategorii nale\u017cy np. ukuty przez semiotyk\u00f3w tartuskich, w opozycji do kulturowo pojmowanego tekstu, kulturowo pojmowany \u2018nie-tekst\u2019 (\u043d\u0435-\u0442\u0435\u043a\u0441\u0442; \u0141otman, Piatigorski 1975: 103), do kt\u00f3rego morfologicznie nawi\u0105zuje Balcerzanowy \u2018nieprzek\u0142ad\u2019. Rozwa\u017cania na temat \u2018nieprzek\u0142adu\u2019 pojawiaj\u0105 si\u0119 u&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=nieprzeklad&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=nieprzeklad&#038;lang=pl\" >nieprzek\u0142ad<\/a><\/li><\/ul><\/div><div class=\"wpg-list-block wpg-filter-p mix\" data-filter-base=\"p\"><h3 class=\"wpg-list-block-heading\">P<\/h3><ul class=\"wpg-list-items\"><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;pochwa\u0142a poezji&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;Pochwa\u0142a poezji \u2013 formu\u0142a zaproponowana przez EB w jego ksi\u0105\u017cce o takim samym tytule (Balcerzan 2013), stanowi\u0105ca literaturoznawczy, a zarazem osobisty manifest rozumienia poetycko\u015bci. Tytu\u0142owa fraza, powtarzana wielokrotnie w monografii b\u0119d\u0105cej jednocze\u015bnie autobiografi\u0105 literaturoznawcy i historycznoliterack\u0105 rozpraw\u0105 o poezji XX w., jest zarazem deklaracj\u0105 i summ\u0105 metodologicznych pogl\u0105d\u00f3w badacza \u2013 kwintesencj\u0105 osadzonego w tradycji strukturalizmu, a zarazem autorskiego uj\u0119cia poezji opartego na afirmacji jej okre\u015blonego historycznoliteracko modelu. Inicjalny tekst Pochwa\u0142a poezji zapowiada definicyjny ogl\u0105d poetycko\u015bci nastawionej na indywidualne u\u017cycie wszechobecnej funkcji j\u0119zyka (Jakobson) \u2013 ow\u0105 \u201epoetyck\u0105 gotowo\u015b\u0107 osobniczego j\u0119zyka\u201d \u2013 deklaruj\u0105c zarazem poszukiwanie nie tylko \u201ej\u0119zyka w j\u0119zyku\u201d (Valery), ale&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=pochwala-poezji&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=pochwala-poezji&#038;lang=pl\" >pochwa\u0142a poezji<\/a><\/li><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;poetyka przek\u0142adu&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;Poetyka przek\u0142adu Stworzenie takiej subdyscypliny przek\u0142adoznawstwa EB postulowa\u0142 w 1968 roku w artykule Poetyka przek\u0142adu artystycznego (Balcerzan 1968). \u201e[..D]la wielu badaczy istnienie odr\u0119bnej dyscypliny humanistycznej, kt\u00f3r\u0105 by mo\u017cna nazwa\u0107 poetyk\u0105 t\u0142umaczenia, jest problematyczne. Obyczaj nakazuje m\u00f3wi\u0107 raczej o og\u00f3lnej teorii sztuki translatorskiej b\u0105d\u017a o powinno\u015bciach krytyki t\u0142umacze\u0144 ni\u017c o poetyce\u201d, napisa\u0142 w\u00f3wczas \u2013 i przedrukowa\u0142 ten passus, tym samym potwierdzaj\u0105c jako aktualno\u015b\u0107, w roku 1998, rozszerzaj\u0105c sw\u00f3j wczesny tekst w ksi\u0105\u017cce Literatura z literatury (strategie t\u0142umaczy) (Balcerzan 1998). Zadaniem poetyki przek\u0142adu jest wyposa\u017ca\u0107 translatolog\u00f3w w odpowiednie narz\u0119dzia do analizy oraz interpretacji dzie\u0142 t\u0142umaczonych, ale jej punktem wyj\u015bcia jest ontologia przek\u0142adu:&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=poetyka-przekladu&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=poetyka-przekladu&#038;lang=pl\" >poetyka przek\u0142adu<\/a><\/li><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;pola-sobowt\u00f3ry&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;Pola-sobowt\u00f3ry \u2013 metafora literaturoznawcza funkcjonuj\u0105ca na prawach terminu, kt\u00f3ry oznacza \u201epary lub serie bardzo bliskich sobie fragment\u00f3w, pozwalaj\u0105cych si\u0119 odnale\u017a\u0107 w dzie\u0142ach r\u00f3\u017cnych autor\u00f3w, j\u0119zyk\u00f3w i literatury, przy czym niekt\u00f3re s\u0105 osobnymi motywami, skrzydlatymi s\u0142owami, cytatami, inne stanowi\u0105 bardziej z\u0142o\u017cone konstrukcje\u201d (Balcerzan 2009: 203). Okre\u015blenie zaczerpni\u0119te zosta\u0142o z poezji Gienadija Ajgiego (jeden z jego liryk\u00f3w nosi tytu\u0142 Pola-sobowt\u00f3ry, tak te\u017c zosta\u0142 zatytu\u0142owany wyb\u00f3r przek\u0142ad\u00f3w wierszy tego poety wydany w 1955 r.), a jego zastosowanie nawi\u0105zuje do teorii \u201epola znaczeniowego\u201d (Balcerzan 1966: 63-79). EB pokazuje, \u017ce podobie\u0144stwo p\u00f3l semantyczno-obrazowych w utworach r\u00f3\u017cnoj\u0119zycznych i niekontaktuj\u0105cych si\u0119 ze sob\u0105 autor\u00f3w mo\u017ce wynika\u0107 z&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=pola-sobowtory&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=pola-sobowtory&#038;lang=pl\" >pola-sobowt\u00f3ry<\/a><\/li><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;przek\u0142ad jako cytat&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;Termin wprowadzony przez Edwarda Balcerzana w artykule Literatura z literatury (przek\u0142ad jako cytat) (1985), znajduj\u0105cym si\u0119 w sz\u00f3stym tomie serii Studia o przek\u0142adzie pod red. Piotra Fasta, pod tytu\u0142em Literatura z literatury (strategie t\u0142umaczy) (1998). Owo poj\u0119cie wskazuje na \u201epionierskie na gruncie polskim uj\u0119cie cytacyjnej natury przek\u0142adu\u201d (Szyma\u0144ska 2014: 333). Rozwa\u017cania na temat przek\u0142adu jako cytatu\u00a0pojawiaj\u0105 si\u0119 na tle analizy rozwoju bada\u0144 literackich Jerzego Ziomka, kt\u00f3ry widzi dla nich dwie mo\u017cliwo\u015bci \u2013 albo: 1. zmagania o suwerenno\u015b\u0107, autonomi\u0119 literaturoznawstwa, albo: 2. zwi\u0105zki interdyscyplinarne wiedzy o literaturze. Wed\u0142ug badacza szans\u0105 dla nauk o literaturze staje si\u0119 dzi\u015b interdyscyplinarno\u015b\u0107, kt\u00f3ra \u2013 wed\u0142ug&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=przeklad-jako-cytat&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=przeklad-jako-cytat&#038;lang=pl\" >przek\u0142ad jako cytat<\/a><\/li><\/ul><\/div><div class=\"wpg-list-block wpg-filter-t mix\" data-filter-base=\"t\"><h3 class=\"wpg-list-block-heading\">T<\/h3><ul class=\"wpg-list-items\"><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;t\u0142umaczenie polemiczne&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;T\u0142umaczenie polemiczne \u2013 odmiana dzie\u0142a t\u0142umaczonego, wyr\u00f3\u017cniona przez EB obok przek\u0142adu autorskiego i\u00a0t\u0142umaczenia utajonego w artykule Poetyka przek\u0142adu artystycznego (Balcerzan 1968), rozszerzonego p\u00f3\u017aniej w ksi\u0105\u017cce Literatura z literatury (Balcerzan 1998). Punktem wyj\u015bcia dla tej tr\u00f3jelementowej typologii EB by\u0142 nadawca tekstu \u2013 a w przypadku t\u0142umaczenia polemicznego: szczeg\u00f3lny uk\u0142ad si\u0142 pomi\u0119dzy autorem tekstu oryginalnego a jego t\u0142umaczem, dok\u0142adniej za\u015b typ \u201e\u00abzachowa\u0144\u00bb t\u0142umacza wobec autora\u201d (Balcerzan 1968: 25; 1998: 26). T\u0142umaczenie polemiczne to typ przek\u0142adu wychylonego w stron\u0119 interpretacji translatorskiej, a nie t\u0142umaczenia w\u0142a\u015bciwego: jest efektem procesu t\u0142umaczenia podj\u0119tego z motywacji polemicznej \u2013 wzgl\u0119dem autora lub utworu oryginalnego \u2013 \u201eprzede wszystkim po&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=tlumaczenie-polemiczne&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=tlumaczenie-polemiczne&#038;lang=pl\" >t\u0142umaczenie polemiczne<\/a><\/li><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;t\u0142umaczenie utajone&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;T\u0142umaczenie utajone \u2013 odmiana dzie\u0142a t\u0142umaczonego, wyr\u00f3\u017cniona przez EB obok przek\u0142adu autorskiego i t\u0142umaczenia polemicznego w artykule Poetyka przek\u0142adu artystycznego (Balcerzan 1968), rozszerzonego p\u00f3\u017aniej w ksi\u0105\u017cce Literatura z literatury (Balcerzan 1998), tam\u017ce EB po\u015bwi\u0119ci\u0142 mu te\u017c osobny rozdzia\u0142 (Balcerzan 1998: 55\u201380). T\u0142umaczenie utajone to typ przek\u0142adu wychylonego zdecydowanie w stron\u0119 interpretacji translatorskiej, a nie t\u0142umaczenia w\u0142a\u015bciwego; z t\u0142umaczeniem polemicznym \u0142\u0105czy je motywacja polemiczna: t\u0142umacz \u2013 tw\u00f3rca t\u0142umaczenia utajonego \u2013 wchodzi w dyskusj\u0119 z autorem (i\/lub tekstem) orygina\u0142u, og\u0142aszaj\u0105c tekst przekszta\u0142cony w spos\u00f3b zgodny z w\u0142asn\u0105 artystyczn\u0105 intencj\u0105 i pod w\u0142asnym nazwiskiem, \u201eutajaj\u0105c\u201d nazwisko autora. Przekszta\u0142cenie sprowadza si\u0119 do zrekonstruowania przez&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=tlumaczenie-utajone&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=tlumaczenie-utajone&#038;lang=pl\" >t\u0142umaczenie utajone<\/a><\/li><\/ul><\/div><div class=\"wpg-list-block wpg-filter-u mix\" data-filter-base=\"u\"><h3 class=\"wpg-list-block-heading\">U<\/h3><ul class=\"wpg-list-items\"><li class=\"wpg-list-item\"><a class=\"wpg-list-item-title wpg-tooltip\" title=\"&lt;h3 class=&quot;wpg-tooltip-title&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wpg-tooltip-term-title&quot;&gt;ukryte cykle&lt;\/span&gt;&lt;\/h3&gt;&lt;div class=&quot;wpg-tooltip-content&quot;&gt;Ukryte cykle \u2013 termin wprowadzony w um\u00f3wieniu tomiku Tutaj Wis\u0142awy Szymborskiej, tekst om\u00f3wienia zosta\u0142 przedrukowany oraz w\u0142\u0105czony do projektu czytania liryki zaprezentowanego w Pochwale poezji (2013); oznacza rodzaj \u201eintertekstualno\u015bci wewn\u0119trznej\u201d, b\u0119d\u0105cej sieci\u0105 nawi\u0105za\u0144 mi\u0119dzytekstowych w obr\u0119bie utwor\u00f3w danego autora, polegaj\u0105cej na powrocie w kolejnych tomach do bardzo podobnych obraz\u00f3w poetyckich, pewnych szczeg\u00f3\u0142owych koncept\u00f3w ideowo-filozoficznych, wyj\u0105tkowych rozwi\u0105za\u0144 kompozycyjnych; sam autor nie sygnalizuje, \u017ce jest to rodzaj \u201ewewn\u0119trznej\u201d relacji mi\u0119dzytekstowej opartej na zasadzie podobie\u0144stwa, dlatego nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 o cyklu ukrytym, uchwytnym dla czytaj\u0105cych ca\u0142y korpus jego tekst\u00f3w; ukryte cykle stanowi\u0105 obiekt poznawczy znajduj\u0105cy si\u0119 na pograniczu \u015bwiadomych decyzji kompozycyjnych autora i jego&lt;p class=&quot;wpg-read-more&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=ukryte-cykle&amp;lang=pl&quot;&gt;Czytaj wi\u0119cej&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;&lt;\/div&gt;\" href=\"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/?glossary=ukryte-cykle&#038;lang=pl\" >ukryte cykle<\/a><\/li><\/ul><\/div><\/div><div class=\"wpg-clearfix\"><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-50","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/50","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/50\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64,"href":"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/50\/revisions\/64"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/leksykonbalcerzana.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}